chekani family internet database پایگاه اینترنتی طایفه چکانی
نويسندگان
لینک دوستان

بافتنی با قدمت 130 سال

«چوقا» تن پوش عشایر بختیاری

جام جم آنلاین: چوقا تن پوشی مردانه است که مردان ایلات عشایری و بختیاری ها استفاده می کنند و این لباس محلی توسط زنان و دختران عشایری در چهار محال و بختیاری بافته می شود. 

صنایع دستی استان چهار محال و بختیاری دارای ویژگی و شرایط  و مختصاتی است که با انواع تولیدات مشابه به دست دیگران قابل تمیز دادن است، بخشی از این ویژگی ها عبارتند از فعالیت در رشته صنایع دستی، کاری است 100درصد زنانه که تمام مراحل آن را زنان و دختران انجام می دهند و مردان در تولید آنها هیچ نقشی ندارند.

 


صنایع دستی بختیاری فقط انواع بافت ها را شامل نمی شودو تقریبا اغلب زنان و دختران ایلیاتی با آنها آشنایی دارند.

بافندگان معمولا از نقشه برای بافتنی استفاده نمی کنند مگر اینکه به قصد تفنن بخواهند محصولی شبیه به فرآورده های دیگر داشته باشند یا وقتی سفارشی برای مشتری دریافت کنند که ملزم به اجرای نقش و طرح پیشنهاد شده مشتری باشد.

پس به طور کلی نقش هایی که برای تزیین بافته ها به کار می برند ذهنی است و معمولا از مواد اولیه تولید شده توسط خودشان بهره می گیرند و در موارد محدودی از نخ پنبه ای کارخانه ای به عنوان تار بافته هایشان استفاده می کنند.

از امتیازات تولیدات بختیاری ها، عدم تشابه و ناهمانندی کارهایشان است و این به دلیل عدم استفاده از الگو و مدل برای نقوش تولیداتشان است.

تنوع و گوناگونی رنگ و نقش در بافته های زنان و دختران بسیار زیاد است و کمتر می توان دید که بافنده ای دو یا چند محصول یک اندازه و یک نقش با رنگ واحد تولید کند.

«چوقا» که گاهی «چوخا» نیز تلفظ می شود، نوعی عبای دهقانی است که زنان از پشم سفید طبیعی می بافند و  دارای خطوط عمودی آبی تیره یا مشکی است که مردان بختیاری آن را روی لباس های خود می پوشند.

ماده اولیه «چوقا» پشم است که زنان بختیاری آن را به گونه ای بسیار نازک و ظریف می ریسند و روی دستگاه های ساده بافت،  این نوار از دو قسمت مساوی و متفاوت تشکیل می شود و بلندی «چوقا»  تقریباً تا سر زانو می رسد و جلوی آن کاملا باز است.

«چوقا» فاقد آستین است. بهترین نوع «چوقا» که توسط زنان «کیارسی» بافته می شود به «کیارسی بف» معروف است و دارای بافت بسیار ظریف بوده و تار آنها از جنس پنبه  است و از بازار خریداری می کنند.

دار چوقا به صورت افقی و تک نفره است و برای اینکه نخ پشمی مورد استفاده در بافت چوقا ظریف و یکنواخت ریسیده شود، آن را به هنگام پره گرداندن (نخ ریسی) از سوراخی که روی ناخن بلند انگشت شست تعبیه شده می گذرانند.

چوقا از پشم بز به دو رنگ سیاه و سفید تهیه می‌شود و خاصیت ضد باران دارد، گرما را در زمستان نگه ‌می‌دارد و در تابستان رطوبت و خنکی را حفظ می‌کند.

چوقا قدمتی 130 ساله دارد

چوقا محصولی است که قدمت آن در این استان به 130 سال قبل می رسد، مبدا پیداش چوقا به طایفه «لیواسی» بختیاری در این استان می رسد.

کارشناس آموزش و ترویج اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان چهار محال و بختیاری با اشاره به اینکه چوقا تن پوش عبایی است که توسط زنان هنرمند عشایر بختیاری در این استان تولید می شود، اظهار داشت: قدمت این محصول در این استان به 130 سال می رسد.

محمدرضا طاهرپور با بیان اینکه مواد تهیه این کالای دستباف زنان عشایر بختیاری را ریشه پنبه ای و پشم نمره 10 اعلا تشکیل می دهد، گفت: در خصوص نقوش هندسی بر روی چوقا نقل و قول های متفاوتی است که از این نمونه می توان بر نقوش نشان دهنده شاخ قوچ که نشان دهنده قدرت، رهبری و صلابت  و دیگر نقل  قول بر این گفته است که نقوش چوقا بر گرفته از چغازنبیل و... است.

وی افزود: مشهورترین و با کیفیت ترین نوع چوقا در این استان معرف به «چوقا کیارسی» منتخب به طایفه کیومرثی است.

طاهر پور با اشاره به اینکه محل تولید چوقا در تمامی وارکه های مناطق عشایری استان به خصوص مناطق عشایری و روستایی کوهرنگ است، گفت: در زمان های گذشته نخ و پشم چوقا باف به صورت دستی تهیه می شد اما هم اکنون پشم ونخ مورد نیاز به صورت مکانیزه تهیه و در دسترس بافندکان قرار می گیرد.

کارشناس آموزش و ترویج اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان چهار محال و بختیاری افزود: اغلب رنگ های مورد استفاده در این هنر سفید، مشکی و آبی تیره است.(مهر)

 

 

[ ۱۳٩۱/٤/٢٩ ] [ ٤:۳٠ ‎ب.ظ ] [ علی چکانی ]
درباره وبلاگ

امکانات وب
آپلود عکس
Online User Blog Directory Personal blogs
k2cod go Up